برای کلاس ششمی ها

دانش آموزان عزیز! موارد زیر را در دفتر قواعد خود یادداشت کنید تا در کلاس به طور کامل توضیح داده شود.

شمارش جمله های یک متن

برای شمارش جمله های یک متن توجه به نکته های زیر ضروریست.

1.هر فعل نشان دهندxadی یک جمله است.

مثال: زنگ تعطیل را که زدند به کوچه دویدم. تازه، کوچهxadی مدرسه را پشت سر گذاشته بودم.

3 جمله

مثال: آن یکی آمد زمین را میxadشکافت ابلهی فریاد کرد و برنتافت 4 جمله

2. گاهی اوقات فعل یک جمله نوشته نمیxadشود ولی به هنگام دقّت در معنا متوجّه میxadشویم که فعل دارد.

مثال: من منجات درختان را، هنگام سحر {میxadشنوم} رقص عطر گل یخ را با باد، {میxadبینم}

نفس پاک شقایق را در سینهxadی کوه {میxadشنوم} صحبت چلچلهxadها را با صبح ...{میxadشنوم}

همه را میxadشنوم، میxadبینم. 6 جمله

فعلxadهای «میxadشنوم» و «میxadبینم» در حقیقت برای هر جملهxadی بدون فعل نیز به کار می رود. علامت{ } نشان دهندهxadی این است که کلمه یا عبارت در اصل نوشته وجود ندارد و با توجّه به معنا اضافه شده است.

3. شبه جملهxadها را به هنگام شمارش جملهxadها به عنوان جمله میxadشماریم.

نکته: شبه جملهxadها به دو. شکل: الف) ندا و منادا ب) صوت در نوشتهxadها میxadآیند.

الف) ندا و منادا: هر اسمی که پس از یک «حرف ندا» واقع شود منادا نامیده میxadشود و یا اسمی که پس از آن حرف ندای (ا) قرار بگیرد.

مثال: ای مادر عزیز که جانم فدای تو

^{حرف ندا منادا یک جمله به حساب میxadآید.}

مثال: آری، ای بهمنیار، اکنون دیگر فکر میxadکنم که

^{حرف ندا منادا}

مثال: دریا قلی! رکاب بزن، یا علی بگو

^{حرف ندا منادا}

مثال: پروردگار ا ، ما را به راه راست هدایت کن

^{منادا حرف ندا}

شبه جملهxadها مانند جمله ساختار {نهاد+ گزاره} ندارند و فقط مانند جمله ایجاد رابطه معنایی میxadکنند.

نکته: گاهی اوقات حرف ندا نوشته نمیxadشود (محذوف است)

مثال: علی، ای همای رحمت {ای} علی ای همای رحمت 2 جمله

^{حرف ندای محذوف}

نکته: گاهی نیز منادا نوشته نمیxadشود.(محذوف است)

مثال: ای نام نو بهترین سرآغاز ای {خدایی} که نام تو بهترین سرآغاز {است} 2 جمله

^{منادای محذوف}

ب) صوت: کلمهxadهای بیxadمعنایی هستند که جهت جلب توجّه مخاطب یا شنونده به کار میxadروند که بیان عواطف و احساسات را نیز گاهی منتقل میxadکنند.

مثال: قاصدک، هان! چه خبر آوردی؟ {ای} قاصدک، هان! چه خبر آوردی؟ 3 جمله

نکته: بعضی از اصوات عبارتند از: های، هی، هان، اَه، اَخ، به به، عجب و ...

ج) کلمهxadهایی چون: بلی، خیر، آری، نه و ... نیز به هنگام شمارش جملهxadها یک جمله به حساب میxadآیند.

مثال: نی، نی، تو نه مشت روزگاری (نی_: نه)

نه!نه!، تو مشت روزگار نیستی. 3 جمله است.

وبلاگ تخصصی ادبیات دبستان بهشت آیین...